Zes vragen aan… Bedir Tekinerdogan

‘Een computer is slim, maar in algemene intelligentie is de mens nog niet te overtreffen’

Foto: Anne Reinke

Bedir Tekinerdogan is hoogleraar in de Informatica en hoofd van de vakgroep Toegepaste Informatiekunde. Hij weet als geen ander wat de kracht van data is en hoe belangrijk het is om alle data die we steeds meer verzamelen, goed te managen.

Toen Bedir Tekinerdogan in 1988 begon met studeren, had hij nog geen computer. “Ik was maar een eenvoudige jongen uit Ulft. Mijn eerste computer kon ik – door economische omstandigheden – pas na een jaar kopen en had een harde schijf van 20 MB. Ik weet nog dat we als studenten tegen elkaar zeiden dat we die nooit vol zouden krijgen.” Bijna 33 jaar verder praten we over tera- en petabytes en is de USB-stick van weleer vervangen door een veel veiliger OneDrive of cloud. Data science is een vak geworden, en Tekinerdogan hoogleraar aan de WUR en hoofd van de vakgroep ICT. Hij heeft vijf boeken op zijn naam staan en meer dan 350 peer-reviewed papers. Toch klinkt er iets van nostalgie in zijn stem door als hij het heeft over het oudste stukje computerdata dat hij nog bezit. “Mijn masterthesis uit 1994 over een betaalsysteem voor banken. Ik denk dat ik het nog wel zou moeten kunnen openen, het is geschreven in Smalltalk, een oude programmeertaal.”

Wat is het belang van data voor een universiteit als de WUR?

“Onze core business zijn van nature de life sciences: voeding, gezondheid, duurzaamheid, klimaat en natuur. Nu kun je zeggen: wat heeft dat met data te maken? Heel veel. Wat wij eigenlijk doen, is mooi vastgelegd in de Dies Natalis van 2016, The digitalisation of Nature. Digitale technologieën, infrastructuren en big data bieden nieuwe kansen bij het verkennen van het potentieel van de natuur. Evenals bij het ontwerpen van nieuwe praktijken en technologieën voor een betere levenskwaliteit. We zijn weliswaar geen technische universiteit als Delft of Eindhoven, maar digitalisering is in onze wetenschap van levensbelang. Ik sprak eens een directeur van John Deere, ooit een bekende fabrikant van landbouwvoertuigen. Hij zei: ‘Nu zijn we eigenlijk meer een ICT-bedrijf.’ En zo is het overal in de landbouw.”

Data worden nu op te veel verschillende manieren opgeslagen in verschillende IT-systemen en databases

Data waren in de landbouw altijd al eeuwenlang belangrijk, vertelt Tekinerdogan. “Voor de hele wetenschap eigenlijk. Het belangrijkste verschil met vroeger is dat we data nu digitaal opslaan. Dat stelt ons in staat sneller, nauwkeuriger en consistenter wetenschap te bedrijven. Neem bijvoorbeeld dierenwelzijn: een onderzoek het detecteren van ziekten van koeien kan sneller als je sensoren in de stallen plaatst en de data daarvan analyseert. Hetzelfde geldt voor precisielandbouw, waar je met behulp van data elk stukje akker op de meest optimale manier kunt benutten. Alles is data, maar op WUR moet je wel altijd de connectie met je vraag behouden.”

Wat is de belangrijkste verdienste van data voor het onderwijs?

“Meer data betekent betere besluitvorming. Dat geldt voor onderzoek, maar ook voor onderwijs. Binnen het onderwijs werden data altijd al geregistreerd, met name over studenten, de studieresultaten en andere onderwijsgerichte processen. Op basis van data worden er besluiten genomen. Door de huidige trend waarbij steeds meer data gecreëerd en berekend kan worden, kan de besluitvorming in het onderwijs ook in toenemende mate ondersteund worden.”

Wat zijn struikelblokken als het gaat om datamanagement bij studenten?

“Datamanagement behelst alle stappen die nodig zijn voor het verkrijgen, opslaan, analyseren, beschikbaar stellen, beveiligen en onderhouden van data. Juist door de enorme toename van de hoeveelheid data is er nu een noodzaak van goed datamanagement. Data worden nu op te veel verschillende manieren opgeslagen in verschillende IT-systemen en databases. Ook de communicatie loopt voornamelijk via deze digitale kanalen. Dat is aan de ene kant goed, omdat het de snelheid bevordert. Aan de andere kant zie je de neiging die data op een informele wijze te managen. Het gebrek aan een expliciet datamanagementplan kan leiden tot onverwachte en ongewenste resultaten. Denk bijvoorbeeld aan het verlies van data, of cyberaanvallen van buiten.”

Naam

Bedir Tekinerdogan

Afstudeerrrichting

Informatica, software engineering

Burgerlijke staat

Getrouwd

Kinderen

Een dochter van 19 en een zoon van 23

Hobby’s

Lezen, fotografie, muziek, reizen

Wat zijn volgens jou de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van data science, datamanagement en databeveiliging?

“Door de invoering van de AVG in 2018 geldt in de hele Europese Unie dezelfde privacywetgeving. Dat is een enorme stap vooruit. In de slipstream daarvan is het bewustzijn over gebruik en beveiliging van data gegroeid. In de hoofden van mensen, maar ook in de techniek. Zo is de detectie van phishing of malware (kwaadaardige programma’s die gebruikt worden door hackers, red.) steeds beter geworden.”

Hoe Serious ben je zelf about Data?

“Behoorlijk. In mijn persoonlijke omgeving maak ik uiteraard regelmatig back-ups en werk ik in een beschermde omgeving. In mijn onderzoeksgroepen zorg ik altijd voor een expliciet datamanagementplan. In mijn persoonlijke omgeving ben ik niet zo rechtlijnig. Ik heb Facebook gedeletet, ook vanwege de privacy issues. WhatsApp gebruik ik daarentegen wel, vooral voor familie en vrienden. Maar ik waak er wel voor geen werkdocumenten via WhatsApp te versturen, zoals ik ook op mijn smartphone geen apps download die ik niet nodig heb.”

Foto: Anne Reinke

Welk boek of film over data heeft indruk op je gemaakt?

“Wat mij persoonlijk heeft geïnspireerd zijn de boeken van Isaac Asimov, George Orwell en Aldous Huxley. Die gaan natuurlijk vooral over de impact van technologie op de samenleving. In hoeverre staat de technologie nog ten dienste van de democratie? Dat zijn belangrijke vragen als je je met datastudies bezighoudt. Wil je een autoritaire of een democratische maatschappij? In Nederland leven we in een democratie, dus systemen die je bouwt moeten privacybestendig zijn. Wat dat betreft is er een belangrijke taak voor de politiek, die op dit moment helaas achter de feiten aanloopt. In elk modern bedrijf wordt aan technology forecasting gedaan. Alleen niet in de politiek.” “Als ik naar de toekomst kijk, geloof ik wel dat computers op deelgebieden slimmer kunnen worden dan mensen. Narrow Artificial Intelligence heet dat. Maar op het gebied van algemene intelligentie ben ik sceptisch en ben ik ervan overtuigd dat de mens – wonderlijke wezens als we zijn – niet snel te overtreffen is.”

In hoeverre staat de technologie nog ten dienste van de democratie? Dat zijn belangrijke vragen als je je met datastudies bezighoudt