Hoe krijg je iedereen ‘serious about data’?

‘Goed datamanagement is als wereldvrede’

Shauna Ní Fhlaithearta

Shauna Ní Fhlaithearta is specialist Research Data Management bij de WUR Library. Ze geeft cursussen en advies in datamanagement aan studenten en onderzoekers. “Het is iets dat in je dagelijkse routine moet komen, net als tanden flossen.”

Shauna Ní Fhlaithearta houdt niet van de uitdrukking sticks and carrots, zoals sommige gedragswetenschappers propageren om gewenst gedrag te bewerkstelligen. “Onze onderzoekers zijn geen ezels die je moet straffen of belonen, maar hardwerkende wetenschappers die naast hun toch al drukke werkzaamheden op een goede manier moeten leren omgaan met het veilig opslaan en toekomst bestendig maken van grote hoeveelheden data.”

Maar wat ze soms tegenkomt… Onderzoeksgegevens die op usb-sticks of alleen op een laptop waren opgeslagen. Een hoofd van een vakgroep - nee, geen namen - die ten onrechte beweerde dat er bij hem niet met persoonsgegevens werd gewerkt. Bovendien waren voor de verkregen data geen informed consent formulieren gebruikt.

Of ze dan geen zin heeft zo’n flagrante overtreding van alle dataregels aan te geven bij de hoogste instanties? “Geen denken aan, ik ben toch geen politieagent? Ik zie mijzelf als iemand die tot dienst staat van de onderzoeker. Ik probeer te zorgen dat datamanagement bij hen in de dagelijkse routine komt, net als tanden flossen.”

Fotografie: Judith Jockel

Er zijn

1.373 datasets

bekend bij WUR, waarvan

1.366 open toegankelijk zijn

De WUR Library had dit jaar

54 deelnemers

aan de cursus voor PhD’ers over hoe je een Data Management Plan schrijft

Laptop gestolen: onderzoeksdata kwijt

Vast onderdeel van Shauna’s cursussen en workshops is dan ook de serie tweets van promovendi die jaren aan onderzoeksgegevens zijn kwijtgeraakt omdat hun laptop is gestolen. “Want dat komt wel binnen.” Het lastigst te overtuigen zijn de onderzoekers bij wie het al jaren goed gaat. “Die denken: dat overkomt mij niet. Het kwartje valt pas als het ergens misgaat en dan moet het jou ook nog persoonlijk treffen.”

Sticks and carrots zijn het dus niet voor Shauna, maar wat dan wel? Een grote hulp om de noodzaak voor goed datamanagement in te zien, zijn de eisen van financiers als H2020, NWO en ZonMW. “Als je geld wilt, moet je een datamanagementplan hebben, daar kunnen onderzoekers niet omheen.”

Daarnaast werken financiële beloningen of extra credits natuurlijk wel, maar uiteindelijk gaat het om het verbeteren van je eigen werk. “Goed datamanagement helpt de beoefening van de wetenschap. Als jij overzicht hebt, weet je beter de weg in je eigen data en in de data van de PhD’er. Of je kunt data van anderen beter gebruiken. Nu worden onderzoekers vooral afgerekend op publicaties. Datamanagement zou daar wat mij betreft wel bij mogen komen. Als studenten of onderzoekers weten dat goed datamanagement - dat op de lange duur ook leidt tot meer data sharing - wordt beloond met een snellere promotie, heeft dat vermoedelijk snel effect. Maar een belangrijke factor daarbij is altijd nog het belang dat de leerstoelhouder hecht aan datamanagement.”

Jaarlijks verschijnen er ongeveer

3.500 publicaties

Van de science group

Agrotechnology and Food Sciences

zijn de meeste datasets bekend: 386

49 + 304 datasets

Speaking of data sharing, Shauna en de data librarians bij de bibliotheek hielpen het afgelopen jaar bij het vastleggen van 49 datasets bij DANS en 4TU en het registreren van 304 sets in Pure. Daardoor zijn deze sets nog voor jaren toegankelijk voor andere wetenschappers en kunnen zo van grote waarde zijn voor toekomstig onderzoek.

Shauna verzucht: “Goed datamanagement betekent wel wezenlijk extra werk. Onderzoekers moeten een datamanagementplan schrijven, data begrijpelijk maken voor anderen, archiveren in een data repository. Het is belangrijk dat wanneer PhD’ers weggaan, hun begeleider nog toegang tot de data heeft. Wij leggen onderzoekers uit hoe ze dat mogelijk kunnen maken.” Sommige onderzoeksgroepen doen het nu al heel goed, merkt Shauna, maar de meeste hebben hulp nodig om verder te komen. “Het is, vrees ik, zoiets als met de wereldvrede. Iedereen snapt het, iedereen wil het, maar het duurt nog lang voor het zover is.”

In 2019 zijn

39 Data Management Plans

beoordeeld

Er zijn

90 deelnemers

aan het Data Stewards Network

Deel dit artikel